ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC BẰNG CÁCH XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TÍCH CỰC PHÁT HUY TRÍ LỰC HS TRONG MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS
I.Lí do chọn đề tài:
Về kiến thức bộ môn lịch sử trong cấu trúc chương trình bậc trung học cơ sở có vị trí quan trọng, là bước đầu cho học sinh tiếp thu với kiến thức mở rộng không những học sinh thông hiểu kiến thức mà còn phải vận dụng kiến thức để nhìn nhận những sự kiện, những nhân vật, những biểu tượng lịch sử một cách chuẩn xác và đánh giá các sự kiện đó theo đúng quan điểm lịch sử của tư tưởng Mac xit và Đảng ta, nên việc đổi mới phương pháp dạy học bằng cách xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy trí lực cho các em là nhiệm vụ quan trọng của giáo viên giảng dạy trực tiếp.
Để góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo HS thành những người năng động, độc lập sáng tạo, tiếp thu được những tri thức khoa học hiện đại, vận dụng tìm ra những giải pháp hợp lí cho những vấn đề trong cuộc sống của bản thân và của XH. Cho nên GD THCS đang đổi mới về phương pháp dạy học theo hướng tích cực, giúp HS lĩnh hội kiến thức mới, chính vấn đề trên đòi hỏi GV phải tự nghiên cứu tìm ra cho mình những phương pháp dạy học tích cực.
Trong những năm gần đây Bộ GD và ĐT đều nhấn mạnh điều cần thiết phải đổi mới phương pháp giáo dục cho phù hợp với sự phát triển của đất nước để đào tạo ra những con người năng động, sáng tạo , có năng lực. HS vừa nắm được tri thức mới, vừa nắm được phương pháp chiếm lĩnh tri thức đó, phát triển tư duy tích cực sáng tạo, được chuẩn bị một năng lực thích ứng với đời sống Xã hội.
Dạy như thế nào, học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất đó là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta. Muốn thế phải đổi mới phương pháp, biện pháp dạy học. Người GV phải tổ chức một cách linh hoạt các hoạt động của HS từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học, từ cách ổn định lớp đến khâu kiểm tra bài cũ đến cách học bài mới, củng cố, dặn dò. Những hoạt động đó giúp HS lĩnh hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực sáng tạo và ngày càng yêu thích, say mê môn học.
Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của HS trong dạy học lịch sử. Có rất nhiều biện pháp, ví dụ: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp hướng dẫn HS ghi nhớ các sự kiện lịch sử, nắm vững và sử dụng SGK, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại khóa...Nhưng việc sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp rất quang trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy của HS.
Mặc khác nhằm giảm bớt số lượng HS yếu kém trong nhà trường và phát huy hết khả năng của các em khá giỏi nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sâu hơn các sự kiện, hiện tượng nhân vật lịch sử.
Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng, bản thân là GV còn trẻ, kinh nghiệm giảng dạy cũng chưa nhiều. Nhưng tôi cũng xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề bằng cách xây dựng hệ thống câu hỏi tích cực phát huy trí lực của HS trong môn lịch sử ở trường THCS.
- Qua chuyên đề này tôi mong muốn sẽ đóng góp một phần nhỏ trong việc giúp GV tiến hành một giờ dạy học hiệu quả tốt hơn, HS chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức của bài học.
II. Thực trạng:
1. Về Phía Giáo Viên:
*Ưu điểm:
-Trong soạn giảng có hướng đổi mới phương pháp dạy học bằng nhiều hình thức như đặt câu hỏi có vấn đề, đưa ra những tình huống để học sinh giải quyết, xây dựng hệ thống câu hỏi phát huy trí lực HS....
-Trong quá trình dạy học đã kết hợp nhuần nhuyễn các đồ dùng dạy học, khai thác một cách triệt để các đồ dùng và phương tiện dạy học hư tranh, ảnh, bản đồ, sa bàn, mô hình... và từng bước ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp vào giảng dạy...
-*Hạn Chế:
-Việc vận dụng đổi mới phương pháp vào các tiết dạy chưa linh hoạt, sinh động, hấp dẫn, chưa tạo được hứng thú học tập bộ môn cho học sinh. Lối dạy truyền thụ một chiều tuy có giảm nhưng vẫn còn. Học sinh lắng nghe, ghi nhớ, ghi chép và chủ yếu nhắc lại những điều mà giáo viên đã truyền đạt, chưa phát huy năng lực độc lập suy nghĩ, phát huy tính chủ động, sáng tạo trong việc tìn tòi, khám phá những điều